- IN MEMORIAM -
Юрий Яковлевич Фиалков
J. J. Fiałkow, A. N. Żytomirski, J. A. Tarasenko
«Chemia fizyczna roztworów niewodnych»
Chemia fizyczna roztworów niewodnych
Польский перевод книги «Физическая химия неводных растворов».
Переводчица: Jadwiga Demichowicz-Pigoniowa.
Полный текст — в разделе «книги»
* * *

J. J. Fiałkow, A. N. Żytomirski, J. A. Tarasenko
«Chemia fizyczna roztworów niewodnych»
PAŃSTWOWE WYDAWNICTWO NAUKOWE - WARSZAWA 1983
Tłumaczyła Jadwiga Demichowicz-Pigoniowa

Pobierz książkę: Chemia-fizyczna-roztworow-niewodnych.djvu
(Pytania lub komentarze? Kliknij tutaj)

* * *

PRZEDMOWA DO WYDANIA ROSYJSKIEGO

Badania roztworów niewodnych odegrały istotną rolę w formowaniu się wielu działów ogólnej teorii roztworów. W ostatnich latach szybko wzrosło również praktyczne znaczenie roztworów niewodnych jako środowiska, w którym prowadzić można rozliczne syntezy i procesy elektrochemiczne, jak również oznaczenia analityczne. Tymi przyczynami tłumaczy się wzrost zainteresowania zagadnieniami roztworów niewodnych nie tylko wśród chemików, lecz również wśród przedstawicieli innych nauk przyrodniczych. Liczba publikacji poświęconych roztworom niewodnym powiększa się szybko, a przyrost ten wyróżnia się nawet na tle również szybko przyrastającej literatury chemicznej. Jednakże liczba monografii i prac referatowych, poświęconych roztworom niewodnym, wciąż nie odpowiada mnogości nagromadzonych wiadomości. Okoliczność ta, między innymi, skłoniła autorów do napisania niniejszej książki.

Częsta w naukach przyrodniczych trudność rozgraniczenia poszczególnych dyscyplin widoczna jest doskonale w dziedzinie będącej przedmiotem tej monografii. Istotnie, niezwykle trudno określić, gdzie leży granica między fizyką cieczy, a chemią fizyczną roztworów. Na podobną trudność napotykamy też chcąc ściśle rozgraniczyć zagadnienia wodnych i niewodnych roztworów. Wprawdzie różnice między nimi, zwłaszcza gdy chodzi o roztwory elektrolitów, rzucają się wyraźnie w oczy, przy pierwszej próbie ich porównania wszelako ujawniają one więcej cech wspólnych niż utarło się sądzić. Mimo wszystko zupełnie wyjątkowe własności wody usprawiedliwiają wydzielenie chemii fizycznej roztworów niewodnych w osobnym dziale ogólnej teorii roztworów.

Autorzy, nie chcąc przekroczyć założonych rozmiarów książki, ograniczyli się do opisu układów jednorodnych, tym bardziej, że w języku rosyjskim ukazały się już wcześniej monografie poświęcone zagadnieniu równowag ciecz—para (W. B. Kogan, „Równowagi heterogeniczne"), ciecz—ciecz (A. W. Francis, „Równowagi ciecz—ciecz") i ciecz—ciało stałe (W. Ja. Anosow, S. A. Pogodin, „Wstęp do analizy fizykochemicznej"), podczas gdy książek poświęconych chemii fizycznej równowag homogenicznych w roztworach niewodnych brak zarówno w rosyjskiej, jak i w obcojęzycznej literaturze.

Książka niniejsza obejmuje zagadnienia termodynamiki, statyki (równowag), elektrochemii (procesów równowagowych i nierównowagowych) i kinetyki reakcji w ośrodkach niewodnych. Szczególną uwagę zwrócono w każdym z rozdziałów na wpływ rozpuszczalnika na przebieg procesu chemicznego.

Ponieważ książka ta jest poświęcona specjalnie chemii fizycznej roztworów niewodnych, Czytelnik nie znajdzie w niej wielu działów tradycyjnie umieszczanych w wykładzie chemii fizycznej roztworów. Jest oczywiste, że zajmujemy się w niej wyłącznie roztworami ciekłymi, jako że zagadnienia roztworów stałych są specjalne i wyjątkowe w stosunku do zagadnień poruszonych w tej książce. Nie rozpatrujemy także stopów metalicznych i jonowych (stopionych soli).

Autorzy nie usiłowali przedstawić w sposób wyczerpujący każdego poruszonego w książce problemu fizykochemii roztworów niewodnych. Stąd też książkę tę należy raczej uznać za wprowadzenie w tę tematykę, przeznaczone do wstępnego zapoznania się z problematyką chemii fizycznej roztworów niewodnych i zakładające u Czytelnika znajomość ogólnego kursu chemii fizycznej. Z tego też powodu autorzy ograniczyli się do minimum bibliografii. [Przypominamy, że bibliografia S. I. Jakubson „Niewodne roztwory elektrolitów" (Kijów, 1967), poświęcona tylko jednemu fragmentowi poruszonych w tej książce zagadnień, liczy przeszło 60 pozycji literaturowych, obejmujących jedynie okres od 1941 do 1960 г.] Czytelnik pragnący głębiej zaznajomić się z zagadnieniami tu poruszonymi może skorzystać z ostatniego rozdziału, gdzie znajdzie zestawienie ważniejszych monografii i artykułów referatowych.

Rozdziały 1-3, 7-9 napisał dr nauk chemicznych, prof. J. J. Fiałkow, rozdziały 4-6, 11, 14, 15 i Uzupełnienie — kandydat nauk chemicznych A. N. Żytomirski, rozdziały zaś 10, 12, 13 oraz 8.8-8.10 — kandydat nauk chemicznych J. A. Tarasenko. Redaktorem całości był J. J. Fiałkow.

Autorzy wyrażają głęboką wdzięczność L. I. Antropowowi, W. D. Biezugłemu, I. A. Koppielowi, G. A. Kriestowowi, G. I. Lichtensztejnowi, Ł. Ł. Spiwak, N. J. Chomutowowi i szczególnie A. I. Szatensztejnowi i N. Ł. Jarym-Agajewowi za przeczytanie poszczególnych rozdziałów książki i cenne uwagi, dziękują również Eecenzentowi książki A. G. Moraczewskiemu.

Będziemy wdzięczni wszystkim Czytelnikom którzy zechcą przekazać nam swoją opinię o książce.

Autorzy
Kijów, 1973 r.

* * *

OD TŁUMACZKI

Fizykochemia roztworów niewodnych stanowi ważny i żywo rozwijający się dział chemii fizycznej, o istotnym znaczeniu poznawczym i praktycznym. W języku polskim nie ma, jak dotąd, opracowania poświęconego temu zagadnieniu, co skłoniło mnie do podjęcia przekładu książki pt. „Fiziczeskaja chimija niewodnych rastworow". Miałam również na względzie fakt, że tematyka niewodnych roztworów ma w fizykochemii radzieckiej bogatą i głęboko zakorzenioną tradycję, a autorzy książki wywodzą się ze szkoły kijowskiej — ośrodka, w którym tematyka ta jest od lat uprawiana.

Tłumaczenie oparte zostało na tekście pierwszego wydania rosyjskiego, do którego autorzy wprowadzili pewne poprawki i uzupełnienia.

W trakcie tłumaczenia wyłoniła się konieczność wprowadzenia dalszych poprawek we wzorach, tekście i rysunkach. Wprowadziłam te poprawki starając się bądź skonfrontować tekst z oryginalnymi tekstami prac lub monografii, bądź też skonsultować się z Autorami. Ze względów technicznych nie zawsze to było możliwe i zmuszona byłam wnieść pewną liczbę poprawek na własną odpowiedzialność lub też pozostawić dyskusyjne miejsca tekstu według brzmienia oryginału.

Stałam również niekiedy przed trudnym problemem znalezienia polskich odpowiedników niektórych bardzo specjalnych terminów i nie jestem pewna, czy udało mi się temu zadaniu sprostać.

Jadwiga Pigoniowa
Wrocław, lipiec 1978 r.

* * *

PRZEDMOWA DO WYDANIA POLSKIEGO

Autorzy wyrażają radość, że ich książka trafia do rąk polskiego Czytelnika. W porównaniu z oryginałem rosyjskim, do tekstu polskiego wprowadzono szereg modyfikacji, poprawiono pewną liczbę niedopatrzeń i uaktualniono bibliografię.

Jak dowiadują się autorzy, niedługo po zakończeniu pracy nad przekładem zmarła nieoczekiwanie tłumaczka książki, dr Jadwiga Pigoniowa.

Pragnę stwierdzić, że spotkanie z dr J. Pigoniową pozostawiło w mej pamięci niezatarty ślad. Jestem przeświadczony, że w pani Jadwidze ucieleśniły się najlepsze cechy przedstawicieli polskiej nauki. Bardzo rzadko zdarzało mi się spotkać tak harmonijne połączenie erudycji, odpowiedzialności za podjętą pracę i czysto osobistego uroku, jakie znajdowałem u pani Jadwigi Pigoniowej. Mogę powiedzieć, że dokonując przekładu wgłębiła się w nasz tekst z taką skrupulatnością, jakiej zabrakło nam, autorom.

Ja i moi koledzy będziemy czuli się zaszczyceni, jeżeli będzie nam wolno poświęcić polski przekład naszej książki pamięci dr Jadwigi Pigoniowej.

Z upoważnienia autorów
prof. Jurij Fiałkow
Kijów, 5 stycznia 1979 r.

* * *

ПРЕДИСЛОВИЕ К ПОЛЬСКОМУ ИЗДАНИЮ

Авторы рады, что их книга находит польского читателя. По сравнению с советским изданием в польское внесено небольшое количество изменений. Исправлен ряд недочетов и модернизирована библиография.

Работа над переводом уже была завершена, когда авторы узнали о неожиданной кончине редактора перевода и переводчика проф. Ядвиги Пигоневой.

Могу заверить, что встречи с проф. Я.Пигоневой оставили в моей памяти неизгладимый след. Убежден, что в пани Ядвиге воплотились все лучшие качества представительниц польской науки, славный ряд которых возглавляет великая М.Склодовская. Мне, во всяком случае, очень редко приходилось встречать такой гармоничный сплав эрудиции, ответственного отношения к делу и чисто личного обаяния, как у пани Ядвиги Пигоневой. Могу заметить, что она, переводя книгу, вычитала ее с таким тщанием, какого, возможно не хватило нам, авторам.

Я и мои коллеги будем чрезвычайно польщены, если нам позволят посвятить польский перевод нашей книги памяти профессора Ядвиги Пигоневой.

По поручению авторов
проф. Юрий Фиалков
Киев, 5 января 1979 г.

* * *
Niesprawdzony tekst książki utworzony za pomocą optycznego rozpoznawania znaków (OCR)